Economisch nieuws | Page 5 | VAPortal van VelzArt

Economisch nieuws

Abonneren op feed Economisch nieuws
NOS Economie
Bijgewerkt: 37 min 24 sec geleden

Hoe houd je je huis koel? 'Te weinig aandacht voor in klimaatplannen'

ma, 14/09/2020 - 11:36

De komende dagen wordt het nog weer even flink warm en dan zal iedereen terugdenken aan de hittegolf van deze zomer. In veel huizen werd het toen flink warm en werd nog eens extra duidelijk dat voor het koelen van huizen in Nederland te weinig aandacht is. Dat zegt Jan Engels van Klimaatverbond Nederland, een samenwerkingsverband van gemeenten, provincies en waterschappen.

"Door de laatste paar hete zomers groeit het besef dat er wat aan de hand is en dat we met koeling moeten rekening houden. Maar in het klimaatakkoord is dit nauwelijks verwerkt", aldus Engels.

In tegenstelling tot veel andere landen hebben huizen in Nederland vaak geen airconditioning. Met die enkele warme weken per jaar is dat onnodig, was de gedachte. Maar dat kan dus veranderen door de opwarming van de aarde. "Hier moet meer aandacht voor komen bij beleidsmakers in Den Haag, bij woningcorporaties, bij het ontwerp van woningen en bij gemeenten", zegt Engels.

'Airco niet de oplossing'

Iedere gemeente moet volgend jaar een plan hebben hoe en wanneer wijken van aardgas worden afgekoppeld. Volgens Engels moeten gemeenten in die plannen ook meenemen hoe ze met de koelingsbehoefte van bewoners omgaan. "Als straks iedereen een airco neemt dan geeft dat problemen, dat leidt tot een gigantische elektriciteitsvraag."

Tijdens de hittegolf in augustus ging het elektriciteitsverbruik al met zo'n 30 procent omhoog, zegt energiebedrijf Essent. En dat terwijl nu maar een klein deel van de huishoudens een airco heeft.

Hoe dan wel?

Er zijn allerlei andere manieren om huizen te koelen, in plaats van de airco. Maar welke zijn dat? We zetten ze hieronder op een rijtje, met mogelijke voor- en nadelen.

Warmte/koeltenet

Een warmte/koeltenet is wat vroeger stadsverwarming heette, dus centraal geregelde verwarming en koeling voor een hele wijk of stad. In de winter wordt je vloerverwarming verwarmd met bijvoorbeeld restwarmte uit de industrie. En in de zomer gekoeld door water uit bijvoorbeeld een plas of een bron diep in de grond.

Het water in de vloerverwarmingsbuizen mag niet kouder dan ongeveer 16 graden worden, omdat er anders condens kan ontstaan rond de buizen. In de praktijk kun je daardoor je binnentemperatuur een aantal graden verlagen.

Zo'n warmtenet is er al op veel plekken, maar een net dat ook kan koelen bestaat pas op enkele plekken in Nederland, zoals de nieuwbouwwijk Houthavens in Amsterdam. Het is wel een flinke investering om aan te leggen. Bewoners betalen energiemaatschappij Vattenfall een vast bedrag per jaar voor de koeling: 205 euro.

Toch kan er een nadeel zijn, zegt Jan Engels van Klimaatverbond Nederland: het water dat je gebruikt voor koeling warmt verder op. "Dat wil je eigenlijk niet, want oppervlaktewater is eigenlijk al te warm in zulke hete periodes. Dat kan slecht zijn voor het zuurstofgehalte en waterleven."

Volgens hem is het beter om om aparte ondergrondse waterreservoirs te gebruiken voor koeling, waardoor de natuur er geen 'last' van heeft. Dat gebeurt al bij MijnWater in Heerlen. Onder Heerlen zit een heel stelsel van oude ondergrondse mijngangen die zijn ondergelopen met grondwater. Water op 250 meter diepte wordt nu gebruikt om in de zomer huizen te koelen.

Daar zijn nu zo'n 500 huizen op aangesloten. Die moeten voor de effectiviteit wel voldoende geïsoleerd zijn. Het is dus vooral een optie bij nieuwbouw of renovatie van huizen. Klanten betalen ook hier een vast bedrag per jaar voor de koeling: 237 euro. Jan Engels van het Klimaatverbond vindt Heerlen een goed voorbeeld van duurzaam koelen.

Maar of je ooit een aansluiting krijgt op een warmte/koeltenet hangt af van welke plannen de gemeente met jouw wijk heeft.

Lucht/water-warmtepomp

Een van de alternatieven voor de CV-ketel op aardgas is de warmtepomp. Je kan er je huis mee verwarmen, maar ook mee verkoelen. Er zijn verschillende soorten warmtepompen. De lucht/water-warmtepomp bestaat uit een unit buiten je huis die warmte aan de buitenlucht onttrekt en daarmee binnen water verwarmt.

Dat water loopt door buizen onder je vloer (vloerverwarming) en verwarmt zo je huis. Zet je de warmtepomp in de koelingstand dan werkt dit precies andersom. De buiten-unit onttrekt koelte uit de lucht en koelt daarmee het water dat door je vloerverwarming loopt.

Net als bij een warmte/koeltenet mag het water niet te koud zijn, vanwege mogelijke condensvorming rond de buizen. 'Door die beperkte koelcapaciteit valt het energieverbruik mee", zegt Rimme van der Ree van Klimaatexpert, een bedrijf dat advies geeft over duurzaam verwarmen, koelen en ventileren. "Het is zeker geen airco, die heeft meer capaciteit en kan je huis veel kouder maken."

Maar nog altijd verbruikt de lucht-water-warmtepomp behoorlijk wat elektriciteit. En de buitenunit blaast warme lucht uit en dat is een nadeel, vindt Jan Engels van het Klimaatverbond. "Dat draagt eraan bij dat het buiten nog warmer wordt en dat voorkom je liever." Een lucht/water-warmtepomp kost al snel meer dan 10.000 euro.

Water/water-warmtepomp

Er is een ander soort warmtepomp die buiten geen warme lucht uitblaast, de zogeheten water/water-warmtepomp. Daarbij wordt er geen koelte uit de lucht onttrokken, maar vanuit water uit een buizenstelsel of waterputten die je onder je huis of tuin laat installeren.

"Qua energieverbruik is deze waterpomp het meest geschikt voor zomerkoeling", zegt Puk van Meegeren van Milieu Centraal. "Je gebruikt vooral elektriciteit voor het laten rondpompen van water en dat kost maar weinig energie. "En het water onder je huis wordt tijdens het koelen iets opgewarmd en daar heb je in de winter dan weer wat aan voor het verwarmen van je huis."

Je moet wel plek hebben voor zo'n systeem onder je huis en soms moet je er ook een vergunning voor krijgen. Zo'n water/water-warmtepomp is ook niet goedkoop, het kost al gauw meer dan 20.000 euro. Je bent dan jaarlijks wel minder kwijt aan energiekosten dan met een cv-ketel.

Warmte buiten houden

Het allerbeste is natuurlijk dat je huis vanzelf koel blijft en je dus geen koeling nodig hebt. In nieuwe bouwregels die volgend jaar ingaan staan hier dan ook eisen voor. Er worden dan alleen nog bouwvergunningen afgegeven voor huizen die voldoen aan deze eisen. "Als de bewoner zich een beetje verstandig gedraagt, dan wordt het binnen niet extreem heet", zegt Harm Valk van ingenieursbureau Nieman dat bouwbedrijven adviseert.

In zo'n huis moet bijvoorbeeld de plaatsing en grootte van ramen ervoor zorgen dat er zomers niet te veel zon binnenvalt. En zonwering, zoals rolluiken aan de buitenkant, kan zonlicht helemaal tegenhouden. "Of speciale ventilatieluiken zodat je 's nachts de warmte uit je huis kan krijgen", aldus Valk. "Die moet je kunnen openzetten zonder bang te zijn voor inbraak, regen of insecten."

Die nieuwe norm is leuk voor nieuwe huizen, maar voor bestaande huizen heb je er niks aan. Wel kun je dezelfde principes toepassen in je huis, als je daar het geld en de mogelijkheden voor hebt. "Het kan de moeite waard zijn om te investeren in zonwering", zegt Valk. "En je moet je gedragen als een Grieks omaatje. 's Avonds alles openzetten voor koele lucht en overdag de luiken dicht en zonwering naar beneden."

Koopkrachtcijfers zeggen niet of jouw koopkracht omhoog of omlaag gaat

ma, 14/09/2020 - 07:47

Op Prinsjesdag komen morgen ook weer de jaarlijkse koopkrachtplaatjes voorbij. Welke groepen krijgen er koopkracht bij? Welke gaan erop achteruit? Maar elk jaar zeggen die cijfers eigenlijk maar bar weinig over wat jij van je eigen koopkracht kunt verwachten. En nu we midden in de coronacrisis zitten, geldt dat al helemaal. "De onzekerheden in deze cijfers zijn dit jaar nog veel groter dan andere jaren", waarschuwt minister Koolmees van Sociale Zaken.

De koopkrachtcijfers voor volgend jaar worden berekend door het CPB, het Centraal Planbureau. Dat gebeurt op basis van drie variabelen: de ontwikkeling van de lonen, de inflatie en kabinetsmaatregelen. Vervolgens bekijkt het CPB hoe die drie invloed hebben op het inkomen van verschillende groepen in de maatschappij. "Maar", zo zegt de minister, "de onzekerheden die er zijn, over het verloop van de economie en de arbeidsmarkt, zie je niet in deze cijfers."

Van die drie variabelen zijn de kabinetsmaatregelen de enige die de regering zelf in de hand heeft. Op de hoogte van loonstijgingen heeft het kabinet een klein beetje invloed, omdat de overheid zelf ook een grote werkgever is. Maar gaan de lonen veel minder omhoog dan voorspeld en stijgen de prijzen veel meer dan voorspeld, dan zal je koopkracht veel slechter uitkomen. Daar komt nog eens bij dat er in deze voorspellingen verder helemaal geen rekening gehouden wordt met veranderingen in je leven.

Deze koopkrachtvoorspelling wordt daarom ook wel de statische koopkracht genoemd. Het CPB doet dus eigenlijk alsof het leven van iedereen statisch is, dus hetzelfde blijft. Iedereen houdt dezelfde baan, niemand wordt ontslagen, gaat minder of juist meer werken.

De koopkrachtramingen lekten vorige week deels al uit:

Ook gemeentelijke lasten worden niet verwerkt in de koopkrachtplaatjes. Denk daarbij aan de onroerendezaakbelasting en de parkeertarieven. De kans is groot dat juist de lokale belastingen zullen stijgen, omdat veel gemeenten in financiële problemen zitten. Maar die stijging is niet terug te vinden in de koopkrachtplaatjes. Ook huurstijgingen of pensioenkortingen worden niet meegenomen in de koopkrachtcijfers.

Bedoeld voor beleidsmakers

Juist tijdens een crisis, zoals deze coronacrisis, kan er veel veranderen voor grote groepen mensen. Maar het CPB voorspelt dus niet wat zulke ontwikkelingen allemaal met de koopkracht doen. De koopkrachtcijfers zijn eigenlijk vooral bedoeld voor de politiek. "Zijn de inkomensverdelingen in Nederland een beetje in balans", legt Koolmees uit. "Werkenden, gepensioneerden, of mensen met een uitkering: hoe is de verhouding daartussen. Daar is het een goede graadmeter voor." En op basis daarvan kan de politiek altijd nog bijsturen.

Maar ga dus niet meteen juichen als je ziet dat de groep waar jij toe behoort er bijvoorbeeld 1 procent in koopkracht op vooruit gaat. Want dat geldt alleen maar als je je baan houdt, niet meer of minder uren gaat werken en je cao-loon en de prijzen precies stijgen als voorspeld.

Nederland-koopkracht-land

De eerste keer dat zeer globale koopkrachtcijfers werden gebruikt, was in 1952. Toen werd in een VN- rapport een gemiddeld cijfer voor Nederland genoemd. Pas in 1969 kwam er structureel aandacht voor de koopkracht: omdat het CPB jaarlijkse koopkrachtoverzichten publiceerde. Sindsdien speelt het cijfer een rol in het politieke debat.

De 'koopkracht-fixatie' in Nederland is uniek. Buiten Nederland kent alleen Zweden soortgelijke cijfers, maar die spelen daar een veel minder grote rol in het debat. Volgens minister Koolmees mag de fixatie in Nederland een tandje minder. "Ook in het politieke debat gaat het te vaak over de punt-komma's in de koopkrachtplaatjes voor volgend jaar. Maar het blijft een raming, en ja die komt inderdaad voor veel mensen uiteindelijk niet zo uit."

Dus adviseert de minister: "Kijk door je oogharen naar deze cijfers, relativeer een beetje, maar zie in dat het belangrijk is dat de inkomensverschillen op deze manier in het oog worden gehouden."

Europese Commissie wil eisen voor auto's aanscherpen

ma, 14/09/2020 - 05:00

De eisen aan de uitstoot voor nieuwe auto's worden volgend jaar aangescherpt. Dat staat in het klimaatactieplan dat deze week door de Europese Commissie wordt gepresenteerd. Ook moeten huizen de komende tien jaar massaal gerenoveerd worden, zodat ze energiezuiniger worden. En kolencentrales moeten dicht, omdat ze te veel CO2 uitstoten.

Het zijn de maatregelen die passen bij het streven van Eurocommissaris Frans Timmermans om in 2030 de uitstoot van broeikasgassen met minstens 55 procent terug te dringen. Uiteindelijk wil de Europese Unie toe naar klimaatneutraliteit in 2050.

We moeten de komende jaren vooral minder energie gaan gebruiken, daar kunnen forse besparingen worden gehaald, zo staat in het rapport. Vooral energie-slurpende industrieën in de chemie en de metaal zullen fors op hun energieverbruik moeten besparen. Ook de transportsector moet vol aan de bak. Nog steeds wil de Europese Commissie een vorm van rekeningrijden zodat meer nagedacht wordt over andere, schonere vormen van vervoer.

Biobrandstof en biomassa

Zo staat te lezen in het rapport dat er meer bijgemengd kan worden. Dus biobrandstof, die dan wel milieuvriendelijk moet zijn. Timmermans is ook voorstander van biomassa, maar schrijft er nadrukkelijk bij dat biomassa vooral moet bestaan uit restafval of hoogwaardige biomassa. Daarbij valt te denken aan synthetische kerosine. "Er moeten geen bomen speciaal voor worden gekapt."

Hij doelt daarmee op onder meer de discussie in Nederland, waar verzet ontstond tegen biomassacentrales omdat bossen uit de Baltische staten werden gebruikt om zogenaamd schone energie op te wekken.

In het actieplan valt verder te lezen dat de uitstoot van vliegtuigen de komende tijd fors moet verminderen en dat er de komende tijd heel veel nieuwe zonnepanelen, windmolens en andere vormen van hernieuwbare energie bij moeten komen.

Import

De Europese Unie moet verder de komende tien jaar minder afhankelijk worden van energie-importen uit het buitenland. Nu komt nog de helft van alle energie die de EU nodig heeft van buiten de Unie. Door meer te investeren in onder meer zonne- en windenergie hoopt de commissie twee vliegen in één klap te slaan. Het geld voor de import kan in de schatkist blijven en het levert werkgelegenheid op.

Hoeveel banen erbij komen valt uit het klimaatactieplan niet af te leiden. Er is wel geld beschikbaar voor bedrijven die willen vergroenen. Uit het nieuwe coronafonds, dat de EU-leiders voor de zomer overeenkwamen, moet ongeveer een derde aan groene investeringen worden uitgegeven. Dus 250 miljard van de in totaal 750 miljard euro moet groen zijn.

Zorgen zijn er ook, en dan met name voor mensen met lage inkomens. Uit onderzoek is gebleken dat een groot deel van hun geld aan de energierekening opgaat. Ze wonen vaak in slecht geïsoleerde huizen en hebben geen geld om aan energiebesparing te doen, laat staan dat ze een zonnepaneel kunnen kopen. Volgens Timmermans moeten die groepen financieel gecompenseerd worden.

Nadat de plannen deze week zijn gepresenteerd moeten ze de komende maanden worden goedgekeurd door het Europees Parlement. De regeringsleiders bespreken tijdens hun top in december de klimaatplannen.

Meer weten? Neem een abonnement op de nieuwsbrief BrusselInside

'TikTok verkocht aan Oracle'

ma, 14/09/2020 - 02:11

Het Chinese bedrijf ByteDance verkoopt videoapp TikTok aan Oracle. Dat melden verschillende Amerikaanse media op basis van bronnen. Softwarebedrijf Oracle en TikTok waren nog niet beschikbaar voor bevestiging.

Eerder vannacht maakte Microsoft bekend dat ByteDance het voorstel van dat bedrijf had afgeslagen. Details over het afketsen van die overname werden niet bekendgemaakt.

"We zijn ervan overtuigd dat ons voorstel goed was voor de TikTok-gebruikers en onze nationale veiligheid verzekerde", liet het Amerikaanse softwarebedrijf weten. "We zouden aanzienlijke veranderingen hebben doorgevoerd om de beste beveiliging, privacy, online veiligheid en bestrijding van desinformatie mogelijk te maken. We zien graag hoe de dienst zich ontwikkelt op deze belangrijke gebieden."

Druk van Trump

De Amerikaanse president Trump sommeerde ByteDance voor half september TikTok aan een Amerikaanse partij te verkopen, omdat hij ervan overtuigd is dat er makkelijk informatie over gebruikers kan worden doorgespeeld aan de Chinese overheid. ByteDance ontkent dat.

TikTok is de eerste socialemedia-app uit China met groot succes in het Westen. In Nederland telt de app zo'n 3,5 miljoen gebruikers, in Amerika 100 miljoen.

Greenpeace wil via rechter staatssteun KLM terugdraaien

ma, 14/09/2020 - 01:08

Greenpeace stapt naar de rechter om de staatssteun aan KLM teruggedraaid te krijgen. Volgens de milieuorganisatie is het extra geld dat de staat uittrekt vanwege de coronacrisis slecht voor het klimaat.

"Deze staatssteun stort ons dieper in de klimaatcrisis en dat is in strijd met de zorgplicht die de Nederlandse overheid heeft voor zijn burgers", zegt woordvoerder Dewi Zloch. Zij verwijst daarbij naar het Urgenda-vonnis van de Hoge Raad, dat de overheid verplicht de CO2-uitstoot te beperken.

De Nederlandse overheid geeft KLM 3,4 miljard euro steun om de klap van de pandemie op te vangen, omdat het luchtvaartbedrijf cruciaal is voor de Nederlandse economie. In ruil daarvoor worden loonoffers gevraagd, een kostenverlagende reorganisatie en minder nachtvluchten.

'Korte vluchten schrappen'

Greenpeace wil dat de overheid ook een grens aan de CO2-uitstoot van KLM oplegt, die jaarlijks wordt verlaagd. Alleen zo wordt het bedrijf gedwongen te verduurzamen, is de redenering.

Volgens Greenpeace leveren milieuvriendelijke innovaties niet voldoende op en zullen er korteafstandsvluchten binnen Europa moeten worden geschrapt. "Het is echt niet nodig om iedere dag meerdere vliegtuigen naar Brussel of Parijs te laten vliegen."

De overheid heeft tot 1 oktober om te reageren op de eisen.

Oproep van KvK aan ondernemers in onzekerheid: overweeg tijdig te stoppen

zo, 13/09/2020 - 20:48

De Kamer van Koophandel (KvK) vreest dat een groeiende groep bedrijven zich diep in de schulden werkt voordat de ondernemers aan de bel trekken. De KvK doet een oproep: neem het voorbestaan van de onderneming kritisch onder de loep, juist vóór het moment dat er schulden worden aangegaan.

Het taboe rondom stoppen met een bedrijf moet volgens de instantie nodig worden doorbroken worden. "Het is heel moeilijk om je droom loslaten", zegt Marije Hovestad, hoofd van de KvK-adviseurs. "Maar deze ingewikkelde situatie, vraagt om een kritische blik op je bedrijf."

Kwetsbaren

Voor veel ondernemers was het de afgelopen maanden een kwestie van het hoofd boven water houden. Vooralsnog vertaalt de coronacrisis zich nog niet in meer faillissementen. Sterker nog, in augustus lag het aantal faillissementen op het laagste niveau in 21 jaar. Maar dat kan gaan veranderen nu de overheidssteun wordt afgebouwd, vreest de KvK.

Nederland heeft volgens de KvK zo'n 1,5 miljoen kwetsbare ondernemers. Hieronder vallen enerzijds zzp'ers en anderzijds ondernemers wiens bedrijf een VOF, CV of maatschap als rechtsvorm heeft. Bij dergelijke constructies kan je privé aansprakelijk zijn voor zakelijke schulden. Hovestad: "Wij zien mensen die juist nu gaan ondernemen, bedrijven die aan het herstellen zijn van de afgelopen maanden en bedrijven die het niet gaan redden."

De KvK richt zich in hun oproep met name op die derde groep. "We krijgen partners van ondernemers aan de lijn die zich grote zorgen maken. Wij willen ondernemers dan ook meegeven dat stoppen ook een optie is."

'Geen optie'

Martijn Satter is sinds 2,5 jaar eigenaar van het 40 jaar oude licht- en geluidverhuurbedrijf Relight Group. In de goede tijden werkten er 12 man in vaste dienst en hielp een poule van 30 freelancers bij grotere klussen. Inmiddels is het teruggeschroefd naar 10 man en is er voor de freelancers geen werk meer. Maandelijks loopt de omzet achteruit.

In deze video legt Satter uit waarom stoppen voor hem geen optie is. "Elke beslissing die ik maak, gaat niet alleen mijn gezin aan, maar ook die van mijn werknemers. Daar lig ik wel nachten van wakker ja. Daarnaast zit er eigen geld in het bedrijf, waardoor stoppen privégevolgen heeft."

Stigma

Thomas Vles besloot juist een maand geleden om te stoppen met zijn weddingplanner startup Wedoido. "Deze zomer zouden de bruiloften plaatsvinden waar we sinds vorig jaar mee bezig waren, maar door corona is het hele huwelijksseizoen in elkaar gevallen. Er was te veel onzekerheid, dus besloten we te stoppen."

Als startup had Vles het geluk dat er nog weinig vaste lasten waren en geen lange contracten waren aangegaan. Hij vindt het jammer, maar heeft geen spijt gestopt te zijn: "Het was de beste beslissing voor het bedrijf op dat moment."

Volgens Vles hangt er een stigma op dat je alleen succes mag delen, maar niet je misstappen. "Op tijd stoppen is een keuze. Ik heb er veel van geleerd en wil die lessen graag delen. Ondernemen is een proces en stoppen hoort daarbij."

Lange adem

Niet stoppen, maar wel flink aanpassen. Voor deze optie koos Freke van Nimwegen, medeoprichter van Instock. Van drie restaurants werd er teruggeschakeld naar één. "Onze restaurants draaiden veel op evenementen en groepen, dus dat viel weg. We hebben een scenario geschreven: wat voor omzet kunnen we draaien als we opengaan? Toen kwamen we tot de conclusie dat opengaan met alle drie niet te doen was."

Toch besloten de drie oprichters niet helemaal te stoppen. Het restaurant, waar wordt gekookt met producten waarvan een overschot is en die anders verspild zouden worden, speelt een belangrijke rol in de rest van het bedrijf. "Daar laten we zien wat we kunnen, het is een voorbeeldfunctie in de strijd tegen voedselverspilling."

Een rampscenario voor de toekomst is er nog niet: "Voor nu zijn we bezig met de lange adem en hebben vertrouwen in de toekomst."

Pagina's